Gereformeerde homiletiek door dr. T. Hoekstra wageningen z. J. 3e druk



Download 2.06 Mb.
Page27/29
Date09.11.2016
Size2.06 Mb.
#1226
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   29


56 S. O. Los. Persoonlijkheid en karakter volgens de Heilige Schrift. Kampen 1925.

57 A. van Veldhuizen. Praktische Godgeleerdheid. 1923, pag. 19 seq. en de daar aangehaalde literatuur.

58 T. Hoekstra. Psychologie en Catechese. Baarn 1916. pag. 19 seq

59 H. Rickert. Allgemeine Grundlegung der Filosofie. Tübingen. 1921. pag. 3 seq.; Kulturwissenschaft und Naturwissenschaft. Tübingen. 1920.

60 F. L. Steinmeyer. Homiletik. Leipzig. 1901. pag. 13.


61 Cf. Achelis. 1.c. pag. 94.

62 Krieg zegt van Augustinus: De doctrina christiana, dat het was „die magna charta der vorscholastischen Homiletik”. 1.c. pag. 58. Cf. J. A. Knaake. Die Schrift des Rabanus Maurus De institutione clericorum nach ihrer Bedeutung für die Homiletik. Art. in Theol. Stud. u. Krit. 1903 pag. 309 seq.

63 Cf. Krieg. 1.c. pag. 63.

64 Bij Migne. P.S.L. CLVI. Cf. P.R.E.3 VII 227 seq.; C. G. H. Lentz. Geschichte der Predigt. Braunschweig. 1839 I 235.

65 Anagoge, spiritualis scilicet intellectus, per quem de summis et coelestibus tractaturi ad superiora ducimur. Migne. 25.

66 Migne P.S.L. CCX. Cf. J. Wiarda. Huibert Duifhuis, pag. 167 seq.

67 Maxima Biblioth. Patrum XXV. Cf. Lentz. 1.c. I 239.

68 Opera omnia. Editio Fleming. 1901 Bd. IX.

69 Cf. O. Hartwig. Leben und Schriften Heinrichs von Langenstein. Marburg, 1858.

70 R. Cruel. Gesch. der deutschen Predigt im Mittelalter. Detmold 1879. pag. 603.

71 Cf. J. Wiarda. Huibert Duifhuis. pag. 177-183

72 In de grote te Basel verschenen editie van 1540 beslaat het ± 275 pagina's.

73 Keppler. art. Homiletik in Kirchenlexikon VI 203.

74 P. Biesterveld. Andreas Hyperius, pag. 178: „De Roomse biografen van Hyperius, Reussens en Paquot. noemen het vergoelijkend een bewerking. Maar dit is zo niet. Het was eenvoudig een nadruk, en dan uitgegeven voor eigen werk. Hier en daar zijn enkele woorden en uitdruk­kingen veranderd, die van zelf de hervormden auteur verrieden”.

75 Corpus Reformat. XIII, 416.

76 Elem. Rhet. ed. Corp. Ref. 421.


77 D. Schian. Die Lutherische Homiletik in der zweiten Hälfte des sechzehnten Jahrhunderts. art. Theol. Stadien und Kritiken 1899. 62 seq.

78 Cf. Achelis. Lehrbuch der prakt. Theol. IIs, pag. 108 seq.


79 „Ich habe von der Zeit an, da ich ettlicher Massen die realia habe fassen lernen, alle die technica und oratoria praecepta sogar bei Seite gesetzt, dans ich kauw etwas mehr von solchen artificialibus mich erinnere, mich also auch gewöhnet, dass, ob ich eine Predigt höre, ich auf nichts dergleichen, was das artificium darin sein möchte. Acht zu geben weiß, sondern allein auf die Sache selbst, und wie es zu Herzen gedrungen.“

Theol. Bedenken IV, 228.




80 Cf. M. Peters. J. L. von Mosheim. Leipzig. 1910

81 E. Sachsse. Evangelische Homiletik. pag. 27.

82 N. Kirchl. Zeitschrift. 1914. Heft. 10 und 11.

83 Die Best. des Kanzelr. pag. 27

84 O. Frommel. Theremin. Fin Beisrag zur Theorie und Geschichte der Predigt. 1915.

85 Cf. A. G. Honig. Schrift èn Ervaring. Kampen. 1920. pag. 48.

86 Schweizer. Homiletik. pag. 183.

87 Nitzsch. Prakt. Theol.2 II pag. 45

88 Evangel. Homiletik. Stuttgart. 1887. pag. 15 seq.

89 Th. Harnack. Prakt. Theologie. 1878. II 159.

90 Cf. T. Hoekstra. De psychologie der religie en de ambtelijke vakken. Kampen. 1913

91 Cf. T. Hoekstra. Homiletiek op empirisch-psychologische grondslag. Art. Geref. Theol. Tijdschr. Vijftiende jaargang 1914 pag. 30; Id. De .,Praktische Theologie" van Niebergall. Art. Geref. Th. T. ziste Jaargang pag. 447. J. Waterink. Plaats en methode van de ambtelijke vakken. pag. 105.

92 Cf. pag. 18, waar de naam martyrctiek bestreden wordt

93 Dr. L. W. Bakhuizen van de Brink heeft een Nederlandse bewerking bezorgd van Achelis' Prakt. Theol.

94 Cf. T. Hoekstra. Nieuwere homiletische literatuur. Art. Geref. Theol. Tijdschrift. Vijftiende Jaargang. pag. 432. seq.

95 Cf. P. Biesterveld. Andr. Hyperius, voornamelijk als homileet, Kampen. 1895: Art. Hyperius P.R.E.3; F. L. Steinmeyer. Die Topik im Dienste der Predigt. 1872. pag. 12 seq.; K. F. Muller. A. Hyperius. 1895; M. Schian. Die Homiletik des A. Hyperius. in Zeitschrift fur Praktische Theologie. 1886 en 1897.

96 Die Homiletik und Katechetik von Andreas Hyperius, verdeutscht und mit Einleitungen versehen von E. Ch. Achelis und E. Sachsse. Berlin. 1901.


97 Cf. P. Althaus. Die Prinzipien der deutschen reformierten Dogmatik 1914. pag. 7 seq.; H. Weber. Die philos. Scholastik des Deutschen Protestantismus 1907; A. Bohatec. Die cartesianische Scholastik. 1912: P. Petersen. Geschichte der Aristot. Philos. im protestantischen Deutschland, 1921.

98 A. C. Duker (Gisbertus Voetius I 159) deelt mede, dat Voetius deze homiletiek in Vlijmen bestudeerde, om zich in de „kanselwelsprekendheid” te bekwamen.

99 B.v. S. Strimesius. Critica concionatoria. Berlin. 1700: J. G. Altmann. Delineatio oratoriae sacrae praeceptis exhibita. Bern, 1753; S. Mursinna. Homiletica. 1767. Opgenomen in de editio secunda van zijn Encyclopaedia Theologica, 1784, waar hij pag. 377 de Homiletica omschrijft als scientia veritates religionis ecclesiae cuidam optima ratione tradendi.

100 Cf. H. Visser. Guilelmus Amesius. Zijn leven en werken. Haarlem, 1894. Het Biographisch Woordenboek van Protestantsche Godgeleerden in Nederland. s. v

101 A. Walaeus. Opera omnia II. Lugd. Bat. 1643. pag. 425.

102 Cf. W. Goeters. Die Vorbereirung des Pietismus in der Reformierten Kirche der Niederlande bis zur labadistischen Krisis 167o. Leipzig. z 9 z 1. pag. 10o seq.

103 In bet Nederlands is deze homiletiek niet verschenen, maar Knibbe heeft enkele hoofdpunten opgenomen in zijn .,Kort Onderwijs om een predikatie met order te kunnen boren en in de huisgezinnen of bijzondere bijeenkomsten te herhalen”, afgedrukt achter zijn verklaring van de H. Catech. Vierde druk. Leiden. 1713.

104 Er zijn blijkens de literatuurlijsten bij Hoornbeek en Walch in de zeventiende eeuw, behalve de in de tekst genoemde, nog enige Gereformeerde homiletieken verschenen. die mij echter tot mijn spijt niet in handen gekomen zijn, b.v.

G. Sohnius. Tractatus de interpretatione ecclesiastica, seu de formandis concionibus. Antwerpen, 1600.

G. Bucanus. Ecclesiastes, seu methodus concionandi. Groningen, 1645

H. Bisterfeldus. Ars concionandi. Leiden, 1654.




105 Sincerus in zijn Kanselontluistering in de Ned. Herv. Kerk tijdens de 17e en 18e eeuw, Amsterdam, 1853, en J. Hartog in zijn Geschied. van de Predikkunde, Amsterdam, 1865, geven daarvan treffende voorbeelden.

106 Inst. hom. breviarium. Groningen, 1747. pag. 54.

107 Cf. Hartog. Gesch. der Predikk. pag. 149.


108 Orator Sacer. Amsterdam. 1698. pag. 4.

109 W. Muurling. Prakt. Godgeleerdh.

110 Groningen, t86o. pag. 292 seq. 2) id. pag. 247

111 S. van Velzen. De prediking, met betrekking tot de tegenwoordigen tijd. Kampen, 1878. Id. De vrijmoedigheid die vereist wordt in de dienaar van het Woord. Kampen, 1883.

112 Prakt. Theol. I. pag. 178.

113 Cf. T. Hoekstra. Nieuwere homil. Literatuur. Geref. Theol. Tijdschrift, 16e Jaargang, pag. 194.

114 Cf. E. Rambert. A. Vinet. Histoire de sa vie et de ses ouvrages. Lausanne. 1912.

115 Joh. Hoornbeek. Tract. de rat. tont. III, 3.

116 A. Kuyper. Encycl. III pag. 503

117 Waterink. Plaats en methode der ambtelijke vakken. pag. 199

118 Cf P. A. E. Sillevis Smitt. De organisatie van de chr. kerk in de apostol. tijd. 1910. pag. 132; H. Bavinck. Geref. Dogm. IV2 pag. 363; G. Ch. Aalders. De profeten des Ouden Verbonds. Kampen, 1 gig. pag. 27 seq.


119 Apol. I, cap. 67.

120 Cf. J. Ridderbos. Profeet en Prediker. Kampen. 1924; H. J. Pickett. The Hebrew Prophet and the modern preacher. London. 1924.

121 Cf. H. Bavinck. Het begrip en de noodzakelijkheid der Evangelisatie. Handel. van het Congres voor Geref. Evangelisatie. Amsterdam. 1913. pag. 22 seq.

122 Cf. J. C. Sikkel. De Heilige Schrift en haar Verklaring. Amsterdam. 1906.

123 Cf. J. Hartog. Gesch. van de Predikkunde en Evangelieprediking. 1865. pag. 237 seq; W. Muurling. Prakt. Godgeleerdh.2 186o. pag. 270: Godgeleerde Bijdragen XVII. 1843, pag. 578: Brief van een predikant aan een student in de Godgeleerdheid over het woord leerrede.

124 F. Schleiermacher. Prakt. Theol. 1850. pag. 205.

125 A. Schweizer. Homiletik. 1848, pag. 118. 3) H. Bassermann. Handb. der geistl. Beredsamkeit. 1885, pag. 370 seq. M. C. van Mourik Broekman. De orthodoxe en moderne geloofsprediking uit psychologisch oogpunt vergeleken. Zalt-Bommel, 1915, pag. 22. M. C. van Mourik Broekman. I.c. pag. 1.

126 ”De leerrede is een aaneengeschakelde toespraak van christelijk-godsdienstigen inhoud." Prakt. Theol. I pag. 211.

127 Cf. H. Bavinck. Geref. Dogm. I2 406 seq.

128 Cf. G. Ch. Aalders. De profeten des Ouden Verbonds. Kampen, 1919. pag. 26

129 P. Biesterveld. Het boge belang der ambtelijke vakken. Kampen. 1894, pag. 36

130 P. Biesterveld. l.c. pag. 71.

131 J. Hoornbeek. Vetera et Nova. III. 1672, pag. 226.

132 D. Knibbe. Manuductio in oratoriam sacram. Editio Sexta. 1697, pag. 3.

133 J. Martinus. Concionandi Rudimenta. 1651. pag. 1

134 Cf. J. A. C. van Leeuwen. Voorwerpelijke en onderwerpelijke prediking. Maassluis, 1918.

135 Cf. J. Brinkman. De „gerechtigheid Gods' bij Paulus. Rotterdam. 1916.

136 Cf. C. Lindeboom. Het geloof van Jezus Christus. Art. Geref. Theol. Tijdschrift. 14e Jaargang, 1913. Pag. 340 seq.

137 „Elke leerrede, die even goed in een letterkundige gehoorzaal of een Israëlitische synagoge als in een Christelijk bedehuis had kunnen zijn uitgesproken, is alleen reeds daardoor in beginsel veroordeeld, en de dienaar van het Evangelie als zodanig onwaardig te achten.” J. J. van Oosterzee. Prakt. Theol. I. pag. 213.

138 Herrich Johnson. Aangeh. bij Reu. Homiletics. pag. 65

139 Luther zegt in De captiuit Babyl. 1520 (V, rog): esto itaque eerrus et sese agnoscat quicumque se Christianum esse cognoverit, omnes nos aequaliter esse sacerdotes, hoc est, eandem in verbo et sacramento quocumque habere potestatem: verum non licere quemquam hac ipsa uti, nisi consensu communitatis aut vocatione maioris, aangeh. Achelis. Prakt. Theol. I3 77.

140 Cf. Achelis. Prakt. Theol. I3. pag. 63 seq.: Reu I.c. pag. 66.

141 3) In het begin van Lib IV, 3, 1, zegt Calvijn: Tametsi enim solum ipsum (sc. Dominum) regere ac regnare in ecclesia, in ea quoque praeesse vel eminere, et imperium hoc solo eius verbo exerceri atque administrari oportet, quia ramen visibili praesenti.a inter nos non habitat, ut voluntatem nobis suam ore coram declaret, hominum ministerium in hoc adhibere diximus, et quasi vicariam operara, non ad eos ius suum honoremque transferendo, sed tantem ut per os ipsorum suum ipse opus agat, qualiter ad opus quoque faciendum instrumento utitur artifex. Corp. Reform. XXX 776


142 K. Muller. Die Bekenntnisschr. der ref. Kirche. Leipzig. 1903. pag. 200, 203

143 H. A. Daniel. Codex liturgicus. Lipsiae, 1851. III 231 seq.

144 Cf. Synopsis purioris Theologiae, ed. Bavinck. Leiden. 188 t. pag. 458 seq.; G. Voetius. Pol. Eccl. III. 213 seq.

145 H. Bavinck. Geref. Dogm. IV2. 424.

146 F. L. Rutgers. Kerkelijke Adviezen. Kampen, 1921, I 30.

147 Cf. Formulier ter bevestiging van de dienaren van het Woord.

148 Th. Zahn. Kommentar op Matth. 16 : 19.

149 H. L. Strack und P. Billerbeck. Das Ev. nach Matth. erUutert aus Talmud und Midrasch. Munthen. 1922. pag. 739: Hiernach bezeichnen die heiden Verba hier erstens Akte der Lehrgewalt („verbieten" und erlauben”) zweitens Akte der Disziplinargewalt („den Bann verhängen" und „den Bann aufheben"). Cf. F. W. Grosheide. Kommentaar op Mattheus. cap. 16 : 19.

150 Cf. Z. Ursinus. Schatboek. Amsterdam. 1664. II 65 seq.

151 J. Ridderbos. Profeet en prediker. Kampen. 1924. pag. 20.

152 Cf. G. Ch. Aalders. De profeten des O. Verbonds, pag. 219 seq.

153 H. Bouwman. Persoonlijk geloof en roeping, noodzakelijk voor de heilige bedie­ning. Kampen. 1919.

154 M. Schian. Der evangelische Pfarrer der Gegenwart, wie er sein soli. Leipzig. 1914. Cf. A. R. Rutgers. Karakter en Bezwaren van het Predikantschap. Amsterdam. s.a.; C. B. Hylkema. Het predikambt in de toekomst. Haarlem. 1919.

155 J. van Andel. Pastorale Brieven, pag. 41 seq.

156 Cf. H. S. Bouma. De bediening van het Woord en onze kinderen. Art. Geref. Theol. Tijdschrift. Juli, 1925

157 A. Uckeley. Die moderne Dorfpredigt2. Leipzig. 1914. A. van Veldhuizen. Dorpsprediking, art. in Stemmen voor Waarheid en Vrede, Juli, 1916. In het Duits zijn bundels dorpspreken uitgegeven o.a. door G. Frenssen, K. Hesselbacher, A. Bitzius, E. Gros, H. Keil, A. Eckert.

158 Uckeley. Mod. Dorfpredigt2. pag. 111. 2) 1.c. pag. 98.


159 Waarbij niet vergeten mag worden de opmerking van Reu (Homil. pag. 127) that which edities, is in the last instance not the mental ability of the preacher, but the divine Word alonc. 2) pag. 159.

160 Chr. Palmer. Homiletike. pag. 23

161 Th. Christlieb. 1.c. pag. 67. Het schriftuurlijk begrip ,.stichting" wordt op goede wijze omschreven door S. van Velzen in zijn oratie over De prediking met betrekking tot de tegenwoordigen tijd. 1878. Op pag. 18 zegt hij: „Wordt een gemeente gesticht, dan worden alle leden gesterkt en bevestigd in de genade. hun kennis wordt helderder en zuiverder; hun geloof eenvoudiger, vaster, levendiger; hun wandel naarstiger en blijmoediger. In zulk een gemeente is matigheid en eerbaarheid, niet minder dan nederig­heid bet voorname sieraad. Er heerst ongeveinsde broederlijke liefde en liefde jegens allen. Ieder ziet in de medechristen een broeder. voor wiep hij schuldig is zelfs het leven te stellen. Uit dankbaarheid aan God wordt daar al wat eerlijk, lieflijk, welluidend. deugd; lam en lofwaardig is, bedact, bemind, beoefend.”

162 Voor de nadere argumentatie van de onderscheiding der ambten in extraordinaire en ordinaire en van de laatste in de ambten van dienaar de Woords, ouderling en diaken, zij verwezen naar P. A. E. Sillevis Smitt. De organisatie der Chr. Kerk in de apostol. tijd. Rotterdam, Iglo, en de daar aangehaalde litteratuur.

163 Cf. P. R. E. art. Aelteste I, 224, und Synedrium. XIX. 226. Cremer—Kogel s. v.

164 E. Schiirer. Gesch. des judischen Volkes. II4. Leipzig. 1907. pag. 504.

165 In Hand. 2 : 17, 1 Tim. 5 : t, 1 Petrus 5 : 5 komt presbuteros voor in de zin van oudere gemeenteleden in onderscheiding van de neooteroi.

166 Cf. Calvijn Instit. IV, 3, 8; Sillevis Smitt. De organisatie van de Chr. Kerk, pag. 176 seq.

167 ,,Van meet af is de leer nooit geheel van het presbyterambt afgescheiden geweest.” Sillevis Smitt l.e. pag. 179.

168 Cf. S. Greydanus. Kommentaar op de Openbaring aan Johannes. Amsterdam. 1925. pag. 41.

169 Achelis. Prakt. Theol. 3. I 65.

170 P. R. E. art. Geistliche VI 464.

171 A. Krauss. Lehrb. der prakt. Theol. 1893. II. pag. 212.

172 Achelis. Pr. Theol. I3, pag. 67.

173 B.v. Hoornbeek, Knibbe, e.a.

174 Zahn-Wohlenberg. Kommentar. N.T. 1 Tim. 4 : 12.

175 Quas tree apostn­licas epistolas ante oculos habere debet, cui est in ecclesia doctoris persona imposita. Augustinus. de doctr. christiana. IV 16.

176 Voor de vereisten: Confessio Helvetica posterior, art. 18; .Augustinus. de doctr. christ. IV. 27; Hyperius. De formandis concionibus sacris. cap 2; Hoornbeek. Theol. Practica. lib. IX; P. van Mastricht. Besch. en Praktikale Godgeleerdheid 1750. Derde deel. pag. 5 3 6 : R. Stier Kcryktik. pag. 1 2; Th. Christlieb. Homiletik. 1893. pag. 104 seq; C. Krieg. Horniletik. 1915. pag. 346 seq; M. Schian. Der evangelische Pfarrer der Gegenwart, wie er sein soli. 19 14 ; P. Biesterveld. Het huisbezoek.1. 1923 pag. 204 seq: F. Niebergall. Prakt. Theol. I pag. 393 seq.


177 De Roomse homileet Krieg merkt op: Sehr häufig begegnen wir einer Leiden­schaftlichkeit, zumal beim Rügen und Strafen in der Predigt. die sich zwar mit dem schonen Namen Eifer umkleidet, in Wirklichkeit jedoch de Namen Herrschsucht und Rechthaberei, Selbstsucht und Rücksichtslosigkeit verdient. Solcher „Eifer” ist nur Mangel an Selbstzucht und Selbstbeherrschung. l.c. pag. 373.

178 J. van Andel. Uitlegging van Timothéüs, op 1 Tim. 3 : 3.

179 Krieg (I.c. pag. 373) zegt terecht dat de prediker zonder ophouden moet strijden tegen de volgende gebreken in zijn persoon: a. gegen de Mechanismus. d.h. gegen jenes gedan kenlose Verfahren, wobei des Redners Geist schlaft und die ernste Ueberlegung mangelt so dass sich der Prediger in stehenden. gcdankenleren Redensarten bewegt: Wolken ohne Regen: b. gegen die Laxheit, weil der Redner niemand weh tun wilt. sci es aus Gefallsucht oder aus Mangel tiefer religióser Ueberzeugung; c. gegen jene vielverbreitete „Predigtkrankheit”, die der Apostel brandmarkt mit de Worten: An quaero hominibus placere? Si adhuc hominibus placerem. Christi servus non essem.


180 Inst. orat. V. 10

181 Hyperius. De form. tont. sacr. II, 2.: Concionatori semper ad manus esse debent certi loci, quorum ducta invenire et tamquam a latebris in lucem protraHeere possit tum quae instituto explicando illustrandoque sunt accommodata, tum quae ad auditorum aedificationem certum est conducere. Locos autem omnes quibus hic utimur operae pretium est in duas classes partiamur. Prior classis eos habet, qui nos admonent atque indicant, quomodo inveniamus locos communes de omni doctrina pietatis, de fidei, caritatis et spei officiis. Posterior classis illos continet inventionis locos ex quibus ducuntur argumenta idonea ad eius rei naturam ac vim describendam, de qua propositum est disserere.

182 Die Topik im Dienste der Predigt. 1874.

183 Evangel. Homiletik. 1913.

184 Krauss. Homiletik. pag. 445.

185 Cf. P. A. E. Sillevis Smitt. Homiletiek en Retorica. Art. in Gereformeerde Theol. Tijdschrift. 15e jaargang.

186 J. J. v. Oosterzee. Pr. Th. I 268

187 Schleiermacher. Prakt. Theol. pag. 237 seq. P. KIeinert. Homiletik, pag. 45 seq. 3

188 Cf. A. G. Honig. „Ethisch” of Gerefor­meerd. Utrecht. 1914. „Want of ik neem de ervaring van één enkelen gelovige of die der gemeente, het is in beide gevallen iets in de mens waarop ik mij beroep. Of ik aan de persoonlijke ervaring van mijzelven, een soortgelijke van anderen, toevoeg. daarmede ontneem ik aan mijne ervaring niet haar subjectief karakter. Immers is het product van duizendmaal iets, wat subjectief is, niet iets, wat objectief is.” A. G. Honig. Schrift èn ervaring. Kampen, 1920. F. W. Grosheide. Christuservaring. Kampen, 1918.

189 H. Bavinck. Gereformeerde Dogmat. I.3 pag. 570.

190 Conf. Belgica. Art. V.

191 Conf. Belgica. Art. VII.

192 J. Hoornbeek. De rat. conc. pag. 227.

193 Conf. Belg. Art. VI. Cf. de Voorrede vóór de apocriefe boeken in de Statenvertaling. In de Monatschrift ftir pastor Theol.. 1914, pleit P. Giesler voor tekstkeuze uit de apocriefe boeken.


Download 2.06 Mb.

Share with your friends:
1   ...   21   22   23   24   25   26   27   28   29




The database is protected by copyright ©sckool.org 2022
send message

    Main page